De beste houtsoorten voor speelgoed zijn hard, fijn van nerf en splinteren weinig. Beuk en esdoorn worden het meest gebruikt, berk vaak als multiplex, en linde is populair voor snijwerk. Kers, eik, rubberwood en grenen kom je ook tegen, elk met eigen voor- en nadelen.
Waar let je op bij hout voor speelgoed?
Speelgoed wordt gegooid, gestapeld, gedeukt en soms ook gekauwd. Het hout moet daar tegen kunnen. Vier eigenschappen zijn belangrijk:
- Hardheid: hoe harder het hout, hoe minder snel het deukt of krast.
- Nerf: een fijne, gesloten nerf geeft een glad oppervlak. Een grove, open nerf kan vuil vasthouden en voelt ruwer aan.
- Splintergevoeligheid: sommige houtsoorten laten sneller vezels of splinters los, vooral aan randen en hoeken.
- Bewerkbaarheid: hoe makkelijk je het hout kunt zagen, draaien of snijden. Dat bepaalt mee wat er mee gemaakt wordt en wat het kost.
Hout alleen maakt speelgoed niet veilig. Ook de afwerking, de verbindingen en de verf tellen mee. Daarover lees je meer op onze pagina veilig speelgoed kiezen.
Acht houtsoorten vergeleken
De tabel hieronder geeft een algemeen beeld. De begrippen zijn relatief: ‘hard’ betekent hard in vergelijking met de andere houtsoorten op deze lijst. De prijs hangt ook af van de kwaliteit, de dikte en waar je koopt.
| Houtsoort | Hardheid | Splintergevoeligheid | Prijs | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|---|
| Beuk | Hard | Laag | Laag tot middel | Blokken, rammelaars, gedraaide figuren |
| Esdoorn | Hard | Laag | Middel tot hoog | Bijtspeelgoed, fijn draaiwerk, keukenspeelgoed |
| Berk | Middelhard | Laag (als multiplex) | Laag tot middel | Puzzels, bouwpakketten, blokken |
| Linde | Zacht | Laag | Middel | Snijwerk, beeldjes, figuurtjes |
| Kers | Middelhard | Laag | Hoog | Luxe speelgoed, fijn draaiwerk |
| Eik | Hard | Middel | Middel tot hoog | Grotere stukken, meubeltjes, kisten |
| Rubberwood | Middelhard | Laag tot middel | Laag | Massaproductie: keukentjes, treinen, sets |
| Grenen/pijnboom | Zacht | Middel tot hoog | Laag | Poppenhuizen, kisten, grote bouwstukken |
De houtsoorten één voor één
Beuk
Beuk is de klassieker onder de speelgoedhoutsoorten. Het is hard, licht van kleur en heeft een fijne, gelijkmatige nerf. Het splintert weinig en laat zich goed draaien en schuren. Een nadeel: beuk reageert vrij sterk op vocht en kan dan werken of barsten. Droog bewaren is dus belangrijk. Beuk is ook een van de favoriete houtsoorten voor houten blokken.
Esdoorn
Esdoorn is hard, zeer glad en licht van kleur. Daardoor zie je het vaak bij bijtringen, rammelaars en speelgoed dat veel in de hand genomen wordt. Het is wel iets duurder dan beuk.
Berk
Berk is taai en licht. Je ziet het vooral als multiplex: dunne lagen berkenhout die kruiselings op elkaar gelijmd zijn. Dat is stevig en vormvast, ideaal voor puzzels en bouwpakketten. Let bij multiplex op nette, afgeschuurde randen.
Linde
Linde is zacht, heeft weinig zichtbare nerf en is makkelijk te snijden. Daarom is het geliefd bij houtsnijders. Het deukt wel sneller, dus het is minder geschikt voor speelgoed dat hard gebruikt wordt. Wil je er zelf mee aan de slag, lees dan houtsnijden voor beginners.
Kers
Kersenhout heeft een warme, roodbruine kleur die onder invloed van licht nog dieper wordt. Het is mooi om te draaien, maar prijzig. Je ziet het vooral bij luxe of handgemaakt speelgoed.
Eik
Eik is hard en sterk, maar heeft een grove, open nerf. Daardoor is het minder glad en kan het aan de randen sneller vezels loslaten. Eik bevat ook looizuur, dat donker kan verkleuren in contact met ijzer en vocht. Voor kleine speeltjes wordt het minder gebruikt, voor meubeltjes en kisten wel.
Rubberwood
Rubberwood komt van de rubberboom, die op plantages geteeld wordt voor latex. Als de bomen na vele jaren minder latex geven, wordt het hout gebruikt. Het is betaalbaar, middelhard en goed te bewerken, en daarom populair in speelgoed dat in grote aantallen gemaakt wordt.
Grenen of pijnboom
Grenen is licht, goedkoop en makkelijk te verwerken. Het is wel zacht, bevat soms hars en splintert makkelijker. Voor grote stukken zoals een poppenhuis of speelgoedkist is het prima, voor kleine stukken die in een babymondje belanden kies je beter een hardere soort.
FSC en PEFC: waar komt het hout vandaan?
Op veel houten speelgoed zie je het logo van FSC (Forest Stewardship Council) of PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification). Beide keurmerken tonen aan dat het hout uit bossen komt die volgens bepaalde regels beheerd worden, en dat de herkomst gevolgd wordt doorheen de keten.
FSC en PEFC gaan over de herkomst van het hout, niet over de veiligheid van het speelgoed. Voor veiligheid kijk je naar de CE-markering, het leeftijdslabel en de afwerking.
Van houtsoort tot speeltje
De houtsoort bepaalt mee hoe je speelgoed onderhoudt. Hard, fijn hout blijft met weinig zorg mooi, zachter hout vraagt wat meer aandacht. Hoe je elk type proper houdt en opfrist, lees je bij houten speelgoed schoonmaken. Voor een ruimer overzicht ga je terug naar onze gids over houten speelgoed.
Een voorbeeld uit eigen huis: het houten Wubbeloqtje, ons eivormige wiebelfiguurtje, maken we klassiek in beuk of linde. Beuk geeft een strak gedraaid, stevig lijfje, linde leent zich beter voor wie het figuurtje met de hand snijdt. Draai je zelf, dan vind je de basis in houtdraaien voor beginners.
Twijfel je tussen twee speeltjes? Neem ze in de hand. Goed hout voelt glad aan, ook aan de randen en in de hoekjes, en heeft een aangenaam gewicht.
Veelgestelde vragen
Wat is het beste hout voor babyspeelgoed?
Voor rammelaars en bijtringen kiezen makers vaak esdoorn of beuk. Die houtsoorten zijn hard, hebben een fijne nerf en worden erg glad. Let daarnaast altijd op het leeftijdslabel en een veilige afwerking, zie veilig speelgoed kiezen.
Is grenen geschikt voor speelgoed?
Grenen is goedkoop en licht, maar ook zacht. Het deukt sneller en kan makkelijker splinteren. Het wordt vooral gebruikt voor grotere stukken zoals poppenhuizen of speelgoedkisten, en minder voor speelgoed dat in de mond gaat.
Wat betekenen FSC en PEFC?
Het zijn keurmerken voor hout uit verantwoord beheerde bossen. Ze zeggen iets over de herkomst van het hout, niet over de veiligheid van het speelgoed zelf. Daarvoor kijk je naar de CE-markering en het leeftijdslabel.
Welk hout gebruikt Wiebelhout voor een Wubbeloqtje?
Een klassiek Wubbeloqtje wordt gemaakt van beuk of linde. Waarom juist die twee, lees je bij het houten Wubbeloqtje.